U savremenoj stočarskoj proizvodnji način tova životinja ima presudan uticaj na ekonomiku proizvodnje, kvalitet mesa i organizaciju rada na farmi. U praksi se najčešće sreću dva osnovna sistema tovljenja. Ekstenzivan i intenzivan, a razlike između njih nisu samo tehničke, već i ekonomske i organizacione.
Izbor između ova dva pristupa zavisi od brojnih faktora: raspoloživog zemljišta, količine hrane, ulaganja, ciljeva proizvodnje i tržišta na koje proizvođač plasira meso. Zato je važno razumeti kako funkcionišu ekstenzivan i intenzivan tov i koje su prednosti svakog od ovih sistema.
Šta podrazumeva ekstenzivan i intenzivan tov
Kada se govori o stočarskoj proizvodnji, termin ekstenzivan i intenzivan tov opisuje dva potpuno različita načina gajenja i hranjenja životinja.
Ekstenzivan tov zasniva se na prirodnijim uslovima držanja životinja, gde one veći deo hrane pronalaze na pašnjacima ili livadama. U takvom sistemu životinje imaju više prostora za kretanje, a rast je sporiji jer se oslanja na prirodnu ishranu i manje dodataka koncentrata.
Intenzivan tov, sa druge strane, podrazumeva precizno kontrolisanu proizvodnju. Životinje se najčešće drže u objektima ili ograđenim prostorima, a ishrana se bazira na energetski bogatim obrocima koji omogućavaju brži prirast i kraći period tova.
Ekstenzivan tov kao pojam potiče od reči EKSTERNO što znači da je nešto napolju, izvan, pa otuda “ekstenzivno” što znači da se životinje drže na paši.
Ekstenzivan tov u svakodnevnoj proizvodnji
U praksi, ekstenzivan tov je najčešći na gazdinstvima koja raspolažu velikim površinama pašnjaka. Ovakav način proizvodnje zahteva manja ulaganja u objekte i hranu, jer životinje veći deo potreba zadovoljavaju na prirodnim ispašama.
Prednost ovog sistema je manji trošak proizvodnje i prirodniji način uzgoja. Životinje su manje izložene stresu, a kvalitet mesa često ima posebne karakteristike koje potrošači sve više prepoznaju.
Ipak, kada se posmatraju zajedno, ekstenzivni sistem ima i određena ograničenja. Prirast je sporiji, proizvodnja traje duže, a rezultati često zavise od vremenskih uslova i kvaliteta pašnjaka.
Intenzivan tov i proizvodnja mesa u kraćem roku
Kod sistema gde se primenjuje intenzivan tov, osnovni cilj je postizanje brzog i stabilnog prirasta. Hrana je precizno izbalansirana i obično se sastoji od kukuruza, proteinskih komponenti i različitih dodataka koji obezbeđuju optimalan rast.
Zahvaljujući takvom pristupu, životinje brže dostižu težinu pogodnu za klanje, što omogućava veću proizvodnju u kraćem vremenu. Upravo zato se intenzivan sistem najčešće primenjuje na farmama koje proizvode meso za tržište u većim količinama.
Međutim, kada se upoređuju ekstenzivan i intenzivan tov, ovaj sistem zahteva veća početna ulaganja, kvalitetnu infrastrukturu i stalnu kontrolu ishrane i zdravstvenog stanja životinja.
Ekonomika proizvodnje i izbor sistema
Najveća razlika između sistema ekstenzivan i intenzivan tov često se vidi u ekonomici proizvodnje. Ekstenzivni tov donosi niže troškove, ali i sporiji obrt kapitala. Intenzivan tov zahteva veća ulaganja, ali omogućava bržu proizvodnju i veći broj turnusa tokom godine.
Zbog toga proizvođači često biraju sistem koji najbolje odgovara njihovim uslovima – raspoloživom zemljištu, količini hrane i planiranom obimu proizvodnje.
U praksi se neretko koristi i kombinacija ova dva sistema, gde se životinje u početnoj fazi drže na pašnjaku, a završni tov se obavlja u kontrolisanim uslovima. Takav pristup omogućava da se iskoriste prednosti oba sistema.
A za kraj, malo o tovu svinja
