Tokom mog studijskog boravka u Brazilu sa grupom novinara, jedna od zanimljivih tema koje smo obrađivali bila je, kako da se oporave degradirani pašnjaci? Iako se u Brazilu, obrađuju milioni hektara, i tamo se može naći neko zaparloženo parče zemljišta. Međutim, Brazil već godinama vodi ozbiljnu agrarnu revoluciju.
Dok se svet suočava sa sve većim pritiskom na proizvodnju hrane, usled sveopšteg trenda nestanka obradivih površina, ova zemlja je videla rešenje naročito tamo, gde su mnogi videli trajno izgubljene površine i propast poljoprivrede. Upravo to, je bio signal za istraživače i naučnike da se aktiviraju. Ishod ovakve politike su regenerisani pašnjaci, koji omogućavaju da se degradirano zemljište vrati u funkciju bez širenja poljoprivrede na nova područja.
Istraživači u Brazilu razvijaju tehnologije koje imaju jedan cilj. Da se milioni hektara degradiranih pašnjaka ponovo uključe u održivu proizvodnju hrane. Brazil ima na milione grla koje treba negde napasati. Međutim, ishod prekomerne ispaše, doveo je do pada produktivnosti pašnjaka, ali ne i do trajnog gubitka zemljišta. Upravo tu počinje priča o sistemskom oporavku pašnjaka.
Zašto su regenerisani pašnjaci postali prioritet
Brazil raspolaže sa približno 110 miliona hektara pašnjaka koji su suočeni sa određenim stepenom degradacije. Stručnjaci procenjuju da se čak 60 procenata tih površina može obnoviti i ponovo koristiti. To znači da ogromne površine mogu ponovo da postanu produktivne bez krčenja šuma ili širenja poljoprivrednih površina.
Istovremeno, ukupna površina pašnjaka u Brazilu već godinama ostaje relativno stabilna i iznosi oko 170 miliona hektara. Uprkos tome, stočarska proizvodnja raste. Ovaj podatak jasno pokazuje da regenerisani pašnjaci povećavaju produktivnost, a ne površinu, što je ključ održivog razvoja.
Eksperimentalni modeli oporavka zemljišta
Na eksperimentalnim parcelama testiraju se različiti sistemi oporavka degradiranih površina. Početna tačka je stanje zapuštenog pašnjaka, bez intervencije. Nakon toga sledi obnova sadnjom novih travnih smeša koje vraćaju zemljište u funkciju pogodne ispaše.
Posebno zanimljiv pristup uključuje setvu leguminoza koje mogu koristiti i životinje. Ove biljke imaju sposobnost vezivanja azota iz vazduha, čime prirodno obogaćuju zemljište i ubrzavaju oporavak. Upravo takvi regenerisani pašnjaci pokazuju značajan rast produktivnosti bez velikih troškova mineralnih đubriva.
Rotacioni sistemi povećavaju produktivnost
Brazil široko primenjuje i rotacione sisteme koji kombinuju ratarstvo i stočarstvo. U jednom delu godine zemljište se koristi za proizvodnju, dok se u drugom koristi za ispašu. Takav model omogućava dvostruku namenu i smanjuje rizik od degradacije.
Postoji i sistem u kojem se nakon setve soje uvodi kukuruz, često uz krmne trave koje kasnije služe za ispašu. Na taj način regenerisani pašnjaci postaju deo intenzivnog, ali održivog proizvodnog ciklusa.
Degradacija nije uvek stvarni problem zemljišta
Zanimljivo je da se mnoge površine smatraju degradiranim samo sa proizvodnog stanovišta. Zemljište, posebno u blizini Amazona, često zadržava dobre prirodne karakteristike, ali zahteva drugačiji način upravljanja. Upravo zato regenerisani pašnjaci omogućavaju da se potencijal zemljišta ponovo aktivira bez agresivnih intervencija setvom određenih biljaka.
Porodične farme i održivi razvoj
Veliki deo proizvodnje u Brazilu dolazi od malih porodičnih farmi. Njihova veličina zavisi od regiona i klimatskih uslova.
Zakon o zaštiti autohtone vegetacije dodatno oblikuje strukturu i malih i velikih farmi. U pojedinim delovima zemlje obavezno je očuvanje jednog dela prirodne vegetacije, dok u amazonskom regionu taj procenat može dostići i 80 procenata, usled velikog problema seče šuma kako privatnih tako i državnih. Upravo zbog toga regenerisani pašnjaci postaju ključni, jer omogućavaju veću proizvodnju na manjoj površini.
Promena tradicionalnog stočarstva
Tradicionalni model stočarske proizvodnje u Brazilu se menja. Umesto širenja na nove površine, fokus je na unapređenju postojećih. Regenerisani pašnjaci omogućavaju veću gustinu stoke, bolju ishranu životinja i stabilniju proizvodnju.
Rezultat je jasan. Više mesa i mleka, uz očuvanje prirodnih resursa i bez dodatnog pritiska na šumske ekosisteme. Brazil tako pokazuje da je moguće povećati proizvodnju hrane, a istovremeno očuvati prirodu, što regenerisane pašnjake svrstava među najvažnije alate moderne poljoprivrede.
